متن مصاحبه رادیو بی بی سی با استاد شجریان که پیشتر صورت گرفته است . انتقادات وی به صدا و سیما همچنان با بی توجهی رسانه ملی همراه است.

موقعیت آواز سنتی را در حال حاضر چگونه می بینید؟

امروزه پیشرفت تکنولوژی سنت ها را زیر فشار قرار داده، به گونه ای که باعث تغییر آنها شده است. همان طور که شیوه زندگی تغییر کرده، سنت های موسیقی هم دچار تغییر و تحول خواهند شد.

یعنی به نظر شما موسیقی آوازی ایران از بین می رود؟

نه، هرگز از بین نخواهد رفت، اما تردید دارم که بتواند به رشد و شکوفایی خود ادامه دهد. ما در صد سال گذشته هنرمندان بزرگی داشتیم که فکر نمی کنم هنرمندان نسل امروز بتوانند خود را به پای آنها برسانند. شاید یکی دو نفر از آنها در آینده بسیار بدرخشند، و البته همین هم برای ادامه رشد موسیقی آوازی ما کافی است.

به آینده چه کسانی در این هنر امید دارید؟

از کلاس های موسیقی شاگردان بسیار بااستعدادی بیرون آمده اند، که فقط با رشد آنها در آینده می توان راجع به آنها اظهار نظر کرد. چون این راه پرمخاطره ای است و باید دید که تا چه حد پایداری نشان می دهند و راه موسیقی آوازی را ادامه می دهند. از هنرمندانی که نزد من دوره دیده اند و دوره عالی را هم گذرانده اند، می توانم از آقایان جهاندار و کرامتی و شفیعی و رفعتی و نوربخش نام ببرم. پسر خودم همایون هم هست که در حال ادامه آموزش است. اینها کسانی اند که شیوه مرا دنبال کرده اند.

به نظر برخی از خوانندگان کارهای شما در دهه ۱۳۶۰ و پیش از آن رنگ و بوی دیگری داشت که برای دوستاران موسیقی جالب تر بود. نظر خودتان چیست؟ آیا سبک کارهای شما در سال های اخیر تغییر کرده؟

طبیعی است که کار تغییر می کند، اما داوری درباره آن به ذوق و سلیقه مردم بستگی دارد. عده ای ممکن است کارهای قبلی تر، یعنی مال دهه ۱۳۵۰ را بیشتر بپسندند. این قضاوت ها از پسند شخصی پیروی می کند و با معیارها و ضوابط هنری همراه نیست.

آیا شما به موسیقی پاپ علاقه مندید؟ آیا حاضرید هنر خود را به این قالب موسیقی نزدیک کنید؟

من به این نوع موسیقی، که هیچ ماهیت ایرانی ندارد، علاقه ای ندارم. نوع موسیقی پاپ یا موسیقی مردم پسندی که اینجا رواج پیدا کرده، ماهیت مردمی ندارد و همان موسیقی غربی است که توسط خوانندگان خارج از کشور اجرا می شود و صدا و سیما هم به نام موسیقی پاپ ایرانی آن را پخش می کند. تلاش ما این بوده که در بستر موسیقی اصیل ایرانی حرکت کنیم و از این اصالت ها در موسیقی دفاع کنیم.

آیا ظرفیت موسیقی ایرانی از این که می شناسیم بیشتر است؟

بله، ما حتی یک صدم ظرفیت های موسیقی ایرانی را نتوانسته ایم عرضه کنیم. پیشرفت و خلاقیت در این موسیقی موقعی امکان پذیر است که هنرمندانی باشند که بتوانند این امکانات را رشد بدهند. هنر یک زبان است، باید هنرمندانی باشند که بتوانند این زبان را به کار بگیرند و در آن به خلاقیت و آفرینش دست بزنند. همانطور که رشد زبان ادبی به فعالیت شاعر و نویسنده بستگی دارد، در موسیقی هم باید آهنگسازانی بیایند که بتوانند این هنر را به سوی رشد و ترقی ببرند. خوانندگان و تک نوازان هم در کنار خلاقیت آهنگسازان می توانند رشد کنند. ظهور آهنگسازان خوب، می تواند هنر موسیقی را متحول کند. ما در صد سال اخیر آهنگسازان بزرگی داشتیم مانند عارف و شیدا و سپس مرتضی محجوبی، و پس از آنها کسانی مانند تجویدی و همایون خرم آمدند. امروزه نسل جوان تری داریم که چهره های برجسته اش علیزاده و لطفی و مشکاتیان و دیگران هستند. به هرحال هر آهنگسازی هنر خود را در چارچوب شرایط زمانی ارائه می دهد.

شما در سالهای اخیر از سیاست صداوسیما در عرضه موسیقی انتقاد داشتید. شما همچنین به خاطر نارسایی سالنهای کنسرت، از اجرای برنامه های موسیقی در ایران خودداری کردید. اشکال اصلی عرضه موسیقی سنتی را در چه می بینید؟ آیا قصد ندارید برای مردم ایران کنسرت بگذارید؟

وقتی برنامه های ما با اقبال عمومی روبرو می شود، با مزاحمت روبرو می شود. دولتمردان جمهوری اسلامی مایل نیستند که مردم برای یک برنامه موسیقی اجتماع کنند. به یک برنامه موسیقی یا مجوز نمی دهند، یا در جریان برگزاری آن کارشکنی می کنند و اشکالاتی به وجود می آورند که اجرای درست برنامه را مانع می گردد. یک برنامه موسیقی به فضای تفاهم و آرامش نیاز دارد. در یک جو مسموم نمی توان موسیقی اجرا کرد. در مورد صداو سیما هم باید بگویم که اگر این رسانه در خدمت مردم بود حتماً با آن همکاری می کردم. اما از آنجا که صداو سیمای جمهوری اسلامی تنها یک تفکر خاص دولتی را تبلیغ می کند، من نمی توانم با یک رسانه تبلیغاتی، صرف نظر از سمت و سوی آن، همکاری داشته باشم.

باز تأکید می کنم که من همیشه مایل بوده ام رابطه ای نزدیک با مردم داشته باشم. اگر در ایران کنسرت نمی گذاریم، حتما موانعی وجود دارد و از این بابت بسیار متأسفم. من به این رابطه نیاز دارم و تنها به خاطر شرایط ناهموار است که از این رابطه محروم شده ایم. همیشه تلاش کرده ام که با شیوه های دیگری غیر از کنسرت بتوانیم رابطه ای زنده با مردم داشته باشیم.