از استخوان نوازی تا ساز زدن

ارسال شده در تاریخ : سه شنبه ۱۶ آبان ۱۳۸۵ ساعت : ۲۰:۰۰ ، توسط : مهدی معتمد در دستۀ : مقاله

یکی از اساسی ترین مشکلات انسان های اولیه برقراری ارتباط با یکدیگر بود. زیرا آن زمان بشر هنوز حرف زدن را بلد نبود ونمی توانست با یکدیگر ارتباط برقرار کند به همین دلیل آنها به وسیله اصواتی مثل سوت یا سر و صدای برخورد دو استخوان به هم، با هم اختلاط میکردند. اما بشر توانست کم کم در نواختن استخوان ها به هم هماهنگی به وجود آورد و از این صدا ها در مراسم هایی همچون عروسی،جشنها یا مراسم مذهبی استفاده کند. اولین آلات موسیقی هم ضربی بوده اند از جمله :طبل و دهل اما به تدریج آلات موسیقی زهی هم اختراع شد.خوب است بدانید اولین کسی که فهمید موسیقی باید دارای ریتم و روش و قاعده باشد فیثاغورث(حکیم و ریاضیدان یونانی)بود.او که همه چیز را با دلیل میدانست برای اولین بار در تاریخ موسیقی را به شکل اعداد نوشت.

در ایران باستان هم موسیقی مورد توجه دربار شاهان هخامنشی بود.در دوره اشکانیان موسیقی ایران رونق گذشته را نداشت و دراین دوره موسیقی موردبی مهری قرار گرفت.دوره ساسانیان موسیقی دوباره احیا شد.در این عصر موسیقیدانان و نوازندگان بزرگی همچون:باربد،نکیسا و رامتین زندگی میکردند.لازم به ذکراست آلات موسیقی مورداستفاده درآن زمان بیشتر رباب ایرانی و رباب هندی،چنگ،قره نی و بربط بوده.

مدتی پس از ورود اسلام به ایران موسیقی ایرانی که به دلیل جنگ و پیامدهای آن فراموش شده بود مسیر پیشرفت را از سر گرفت.ابونصرفارابی(فیلسوف و حکیم)علاقه زیادی به موسیقی داشت و چند رساله در این باره نوشت،طوری که حتی ساخت سنتور و تار رانیز به او نسبت می دهند.


iranian music از استخوان نوازی تا ساز زدن


زکریای رازی هم صدای خوبی داشته و زمانی که از مطالعه و تحقیق خسته میشده مشغول به ساز زدن و خواندن میشده.در همان دوره و در جای دیگری از ایران رودکی برای خودش گروه موسیقی تک نفره بوده. او هم ساز میزده،هم میخوانده و هم اشعارش را می سروده.روایت است که رودکی در آن زمان از طرفداران و دوستداران زیادی برخوردار بوده.

در دوران حمله ویرانگر مغولها به ایران که مردم فقط به فکر حفظ کردن جان خود بودند هنرمندی به نام صفی الدین ارموی چراغ موسیقی را روشن نگه داشت. او موسیقیدان دربار المعتصم باالله(آخرین خلیفه عباسی)بود. ارموی سازی به نام مغنی را ساخت و چند کتاب هم درباره موسیقی نوشت.موسیقی سنتی بعد از آن تا دوره قاجاریه رونق چندانی نداشت.تا اینکه در نیمه اول قرن سینزدهم آقا علی اکبر فراهانی توانست موسیقیدانهایی مثل:ابوالحسن صبا،علینقی نی داوود و درویش خان را تربیت کند.اولین مدرسه موسیقی ایران سال ۱۲۸۴ به ریاست موسیو لومر فرانسوی در دارالفنون تاسیس شد. لومر اولین کتاب موسیقی در ایران را نوشت و اولین انجمن و کنسرت را تاسیس کرد.

santoor1 از استخوان نوازی تا ساز زدن

اواخر دوره قاجار درویش خان تاثیر زیادی روی موسیقی داشت.او تعداد سیمهای تار را از پنج عدد به شش عدد افزایش داد و پیش درآمد را به آواز ایرانی افزود.بعد از او سالار معز و ابوالحسن صبا توانستند موسیقی ایرانی را به صورت نت بنویسند و انتقال موسیقی را از طریق سینه به سینه از دور خارج کردند.

3 از استخوان نوازی تا ساز زدن

از سال ۱۳۱۲ نیز آموزش موسیقی در مدارس آغاز شد همچنین با تاسیس رادیو،موسیقی ایرانی به شکل سراسری برای علاقه مندان شروع به پخش شد.برنامه رادیویی گلها که از سال ۱۳۳۵ راه اقتاد در پیشرفت موسیقی ایرانی تاثیر زیادی داشت.

خوانندگان و استادانی چون: ادیب خوانساری ، غلامحسین بنان ، محمدرضا شجریان ، محمودی خوانساری، شهیدی ، قوامی ، گلپایگانی ، ایرج  و… با این برنامه همکاری داشتند.

4 از استخوان نوازی تا ساز زدن5 از استخوان نوازی تا ساز زدن

در سالهای بعد از انقلاب موسیقی ایرانی با آثار هنرمندانی نظیر مختاباد ،شجریان،ناظری،سراج،افتخاری،زنده یادبسطامی و… مدتها توانستند موسیقی را رواج دهند و باعث علاقه مردم به این هنر بزرگ و باستانی ما شوند ولی متاسفانه با به وجود آمدن اولین جرقه های موسیقی پاپ(از نوع …)در کشور موسیقی سنتی ایرانی بخشی از مخاطبانش(مخصوصا جوانان) را از دست داد.

امروزه هنر مندان و اشخاص زیادی هستند که تلاش میکنند تا این سنت و هنر گرامی ما را زنده نگه داشته و دوباره به اوج برسانند و جوانان را به سوی خود بکشانند و با موسیقی آشتی دهند. به امید آن روز…


6 از استخوان نوازی تا ساز زدن

منبع قسمتی از مقاله:مجله گل آقا شماره ۳۰۲ چاپ شده در تاریخ ۱۱/۸/۸۴




  1. امیر میثم دلاوری
    سه شنبه ۱۶ آبان ۱۳۸۵ -- ۲۱:۲۸

    سلام – خسته نباشید
    دوست عزیزبرنامه گلها ازسال ۳۵ شروع شد نه آن سالها که از متن نوشته شما سالهای دهه ۱۰یا ۲۰ است
    اقبال آذر و دلکش که اصلا با گلها همکاری نداشته اند
    اگر منظور شمار از و… همکاران گلها محمودی خوانساری -شهیدی -قوامی و گلپایگانی و ایرج است کارهای اینان به مراتب بیشتر از کارهای ادیب و شجریان با گلها است – چون بحث شما جنبه تاریخی دارد باید جزییات کار را با دقت بیشتری منظور می فرمودید – موفق باشید

  2. چهارشنبه ۱۷ آبان ۱۳۸۵ -- ۱۶:۰۳

    سلام

    ۱- میثم درست می گوید کار من را راحت کرد .

    ۲- کاشکی در اساطیر یونان هم چیزی می نوشتی که اختراع ساز از نظر افسانه های یونانی چطور بوده ؟ خیلی جالب است .

    ۳- در مورد ردیف دوباره بنویس چون کمتر کسی می نویسد .

  3. جمعه ۱۹ آبان ۱۳۸۵ -- ۰۹:۳۳

    درود بر شما:
    حرف های آقای دلاوری مورد تایید من هم هستند… استادان ایرج و گلپا پرکارترین خوانندگان گلها از قلم افتاده اند… موفق باشید…

  4. جمعه ۱۹ آبان ۱۳۸۵ -- ۰۹:۳۶

    البته اگر مطلب تان برگرفته از منبعی باشد که گفتید، ملالی نیست زیرا این نشریه هم از دعاگویان و ثناگویان آنانی است که حذف نام ایرج و گلپا از عرصه ی موسیقی ایرانی را افتخاری بس بزرگ می دانند!

  5. جمعه ۱۹ آبان ۱۳۸۵ -- ۱۴:۱۱

    با سلام
    از تذکرات شما متشکرم
    نکاتی را که شما ۳ دوست عزیز یاد آور شده بودید تصییح کردم
    اگر باز هم مشکلی هست بفرمایید

  6. جمعه ۱۹ آبان ۱۳۸۵ -- ۱۴:۵۰

    سلام آقا مهدی گل از اینکه تو وبلاگم نظر دادی ممنونم امیدوارم موفق باشی

  7. دوشنبه ۲۲ آبان ۱۳۸۵ -- ۱۲:۱۵

    با بدرود بهتر میباشد که در مورد موسیقی نیکوی اریایی هم بنگارید بدرود بر نزاد نیکوی اریایی

  8. پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۸۵ -- ۰۷:۰۲

    حمله ویرانگر مغولها !

    بدینویسله خاستگاه فکری شما هم مشخص شد.
    از کجا مطمئنید که مغولها به ایران حمله کردند ، چه برسد به اینکه ویرانگر هم
    باشد !؟

  9. پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۸۵ -- ۱۶:۲۹

    با سلام
    شما از حمله مغولها خبر ندارین؟
    عجیبه!!!

  10. یکشنبه ۵ آذر ۱۳۸۵ -- ۱۸:۳۵

    سلام
    با من تبادل لینک می کنی
    خبر بده
    بای

  11. دوشنبه ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۶ -- ۰۷:۲۰

    با سلام

    ۱- مراسم افتتاحیه نخستین نشست رسمی سایت ها و وبلاگ ها ی موسیقی:

    روز چهارشنبه ۲۶ اردیبهشت ماه ۱۳۸۶ – ساعت ۱۷:۳۰، سالن سبز کوچک آبنوس

    ۲- محل پذیرش مهمانان:

    شیراز – بلوار گلستان – جنب داروخانه ی دکتر یوسفی – آموزشگاه موسیقی تماشاگه راز – تلفن: ۷۳۲۷۲۴۵

    ۳- تلفن اطلاع رسانی:
    ۲۲۲۴۲۰۱ – ۰۷۱۱ / ۰۹۱۷۳۰۰۵۹۸۲

    منتظر حضور گرم شما هستیم.




به صورت خودکار کلمات فینگلیش را به فارسی تبدیل کن. در صورتی که می خواهید انگلیسی تایپ کنید Ctrl+g را فشار دهید.